Μυελοειδές Καρκίνωμα Θυρεοειδούς (MCT)
Σύγχρονη διάγνωση και εξατομικευμένη χειρουργική αντιμετώπιση
The Μυελοειδές Καρκίνωμα Θυρεοειδούς (Medullary Thyroid Carcinoma – MTC) αποτελεί έναν σχετικά σπάνιο αλλά ιδιαίτερο τύπο καρκίνου του θυρεοειδούς αδένα, ο οποίος προέρχεται από τα παραθυλακιώδη κύτταρα (Κύτταρα C) του Θυρεοειδούς. Τα κύτταρα αυτά παράγουν την ορμόνη Καλσιτονίνη, η οποία συμμετέχει στη ρύθμιση του μεταβολισμού του ασβεστίου. Για τον λόγο αυτό, οι ασθενείς με Μυελοειδές Καρκίνωμα εμφανίζουν συχνά αυξημένα επίπεδα Καλσιτονίνης στο αίμα, γεγονός που καθιστά την Καλσιτονίνη έναν από τους σημαντικότερους δείκτες της κακοήθειας.
Το μυελοειδές καρκίνωμα αντιπροσωπεύει περίπου το 1 – 5% των καρκίνων του θυρεοειδούς και εμφανίζεται είτε ως σποραδική μορφή είτε ως κληρονομική μορφή, συχνότερα στο πλαίσιο του συνδρόμου πολλαπλής ενδοκρινικής νεοπλασίας τύπου 2 (MEN 2).
Η διάκριση μεταξύ σποραδικής and κληρονομικής μορφής είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς επηρεάζει τόσο τη θεραπευτική στρατηγική όσο και την παρακολούθηση του ασθενούς και της οικογένειάς του. Για τον λόγο αυτό, όλοι οι ασθενείς με διάγνωση Μυελοειδούς Καρκινώματος Θυρεοειδούς θα πρέπει να υποβάλλονται σε γενετικό έλεγχο για μεταλλάξεις του Γονιδίου RET, καθώς η ανίχνευση κληρονομικής μετάλλαξης μας κατευθύνει σε έλεγχο και των συγγενών πρώτου βαθμού, επιτρέποντας την έγκαιρη διάγνωση και αντιμετώπιση της νόσου.
Ποια είναι τα συμπτώματα;
Στα αρχικά στάδια, το Μυελοειδές Καρκίνωμα Θυρεοειδούς συχνά δεν προκαλεί ειδικά συμπτώματα, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε καθυστερημένη διάγνωση. Σε αρκετές περιπτώσεις η νόσος διαγιγνώσκεται μετά από Υπερηχογραφικό Έλεγχο του Θυρεοειδούς ή τη διερεύνηση ενός όζου στον τράχηλο.
Όταν υπάρχουν συμπτώματα, αυτά μπορεί να περιλαμβάνουν:
- ψηλαφητό όζο στον θυρεοειδή,
- διόγκωση λεμφαδένων στον τράχηλο,
- βραχνάδα ή αλλαγή στη φωνή,
- δυσκολία στην κατάποση,
- αίσθημα πίεσης ή δυσφορίας στον λαιμό.
Το μυελοειδές καρκίνωμα χαρακτηρίζεται από αυξημένη τάση πρώιμης λεμφαδενικής μετάστασης, ακόμη και όταν η πρωτοπαθής εστία είναι σχετικά μικρή. Για τον λόγο αυτό, η έγκαιρη και σωστή διάγνωση έχει ιδιαίτερη σημασία.
Πώς πραγματοποιείται η διάγνωση;
Η διάγνωση του Μυελοειδούς Καρκινώματος Θυρεοειδούς βασίζεται στον συνδυασμό Κλινικής Εξέτασης, Υπερηχογραφικού Ελέγχου και εξειδικευμένων εργαστηριακών εξετάσεων.
Ο βασικός διαγνωστικός έλεγχος περιλαμβάνει:
- υπερηχογράφημα θυρεοειδούς και τραχηλικών λεμφαδένων,
- παρακέντηση με λεπτή βελόνα (FNA) ύποπτων όζων or λεμφαδένων,
- μέτρηση Καλσιτονίνης και Καρκινοεμβρυϊκού Αντιγόνου (CEA) στο αίμα,
- γενετικό έλεγχο για μεταλλάξεις του γονιδίου RET.
Η καλσιτονίνη αποτελεί τον σημαντικότερο δείκτη του Μυελοειδούς καρκινώματος, ενώ το CEA χρησιμοποιείται κυρίως ως συμπληρωματικός δείκτης παρακολούθησης και εκτίμησης της βαρύτητας της κακοήθειας. Τα αυξημένα επίπεδα των δεικτών αυτών είναι ιδιαίτερα συχνά στους ασθενείς με Μυελοειδές Καρκίνωμα, χωρίς όμως να είναι απόλυτα ειδικά. Για τον λόγο αυτό, τα ευρήματα αξιολογούνται πάντοτε συνολικά και σε συνδυασμό με την κλινική εικόνα και τον απεικονιστικό έλεγχο.
Σε ασθενείς με ιδιαίτερα αυξημένα επίπεδα καλσιτονίνης ή με υποψία προχωρημένης νόσου, μπορεί να απαιτηθεί επιπλέον απεικονιστικός έλεγχος με αξονική τομογραφία τραχήλου, θώρακος και κοιλίας ή σπινθηρογράφημα οστών για τη διερεύνηση πιθανών απομακρυσμένων μεταστάσεων.
Σταδιοποίηση και εκτίμηση της νόσου
Η σταδιοποίηση καθορίζει την έκταση της κακοήθειας και αποτελεί καθοριστικό βήμα για τον σχεδιασμό της κατάλληλης θεραπείας. Στόχος είναι να διαπιστωθεί αν ο όγκος περιορίζεται στον Θυρεοειδή αδένα ή αν έχει επεκταθεί στους λεμφαδένες του τραχήλου ή σε απομακρυσμένα όργανα.
Το Μυελοειδές Καρκίνωμα εμφανίζει αυξημένη τάση μετάστασης στους τραχηλικούς λεμφαδένες ήδη από τα αρχικά στάδια. Σύμφωνα με τα νεότερα επιστημονικά δεδομένα, σημαντικό ποσοστό ασθενών παρουσιάζει λεμφαδενικές μεταστάσεις ήδη κατά τη διάγνωση. Για τον λόγο αυτό, η λεπτομερής προεγχειρητική χαρτογράφηση του τραχήλου and εξειδικευμένη χειρουργική προσέγγιση παίζουν καθοριστικό ρόλο στη ριζικότητα της θεραπείας και στη μείωση του κινδύνου υποτροπής.
Εξατομικευμένη θεραπευτική αντιμετώπιση
Η θεραπεία του Μυελοειδούς Καρκινώματος Θυρεοειδούς σχεδιάζεται εξατομικευμένα για κάθε ασθενή, με βάση το στάδιο, τα επίπεδα Καλσιτονίνης, την παρουσία λεμφαδενικών ή απομακρυσμένων μεταστάσεων, καθώς και τα αποτελέσματα του γενετικού ελέγχου. Η χειρουργική θεραπεία αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της αντιμετώπισης και προσφέρει τη μεγαλύτερη πιθανότητα πλήρους ελέγχου της ογκολογικής πορείας.
Η επέμβαση περιλαμβάνει συνήθως:
- Total Thyroidectomy,
- Κεντρικό Λεμφαδενικό Καθαρισμό Τραχήλου,
- και, σε επιλεγμένες περιπτώσεις, Πλάγιο Λεμφαδενικό Καθαρισμό.
The Ολική αφαίρεση του Θυρεοειδούς είναι απαραίτητη, καθώς το Μυελοειδές Καρκίνωμα μπορεί να εμφανίζεται σε περισσότερες από μία εστίες ή και στους δύο λοβούς του Θυρεοειδούς, ιδιαίτερα στις κληρονομικές μορφές της νόσου.
Professor Κεντρικός Λεμφαδενικός Καθαρισμός πραγματοποιείται λόγω της συχνής παρουσίας μικροσκοπικών μεταστάσεων στους λεμφαδένες του κεντρικού διαμερίσματος του τραχήλου, ακόμη και σε πρώιμα στάδια. Σε ασθενείς με ύποπτους ή επιβεβαιωμένους λεμφαδένες στα πλάγια διαμερίσματα του τραχήλου, μπορεί να απαιτηθεί και Πλάγιος Λεμφαδενικός Καθαρισμός.
Συμπληρωματικές θεραπευτικές επιλογές
Σε επιλεγμένους ασθενείς με προχωρημένη, υποτροπιάζουσα ή μεταστατική νόσο, μπορεί να απαιτηθεί συνδυασμός επιπλέον θεραπευτικών επιλογών. Αυτές περιλαμβάνουν:
- εξωτερική ακτινοθεραπεία,
- στοχευμένες θεραπείες με αναστολείς RET,
- θεραπείες με αναστολείς τυροσινικών κινασών (TKIs).
Σε αντίθεση με άλλους τύπους Καρκίνου του Θυρεοειδούς, το Μυελοειδές καρκίνωμα δεν ανταποκρίνεται στη θεραπεία με ραδιενεργό ιώδιο.
Παρακολούθηση μετά τη θεραπεία
The μακροχρόνια παρακολούθηση μετά τη χειρουργική θεραπεία είναι ιδιαίτερα σημαντική για την έγκαιρη ανίχνευση υπολειμματικής ή υποτροπιάζουσας νόσου.
Η παρακολούθηση βασίζεται κυρίως:
- στη μέτρηση των επιπέδων καλσιτονίνης,
- στη μέτρηση του CEA,
- και στον απεικονιστικό έλεγχο όταν απαιτείται.
Η σημαντική μείωση ή η πλήρης εξάλειψη των επιπέδων καλσιτονίνης μετά το χειρουργείο αποτελεί ένδειξη πολύ καλής ανταπόκρισης στη θεραπεία.
Πρόγνωση
Η πρόγνωση των ασθενών με Μυελοειδές Καρκίνωμα Θυρεοειδούς εξαρτάται κυρίως από το στάδιο της κακοήθειας κατά τη διάγνωση, την παρουσία λεμφαδενικών ή απομακρυσμένων μεταστάσεων και την πληρότητα της χειρουργικής αφαίρεσης.
Όταν η διάγνωση πραγματοποιείται σε πρώιμο στάδιο και η θεραπεία είναι σωστά σχεδιασμένη, τα ποσοστά μακροχρόνιου ελέγχου της ογκολογικής πορείας είναι ιδιαίτερα υψηλά. Αντίθετα, η παρουσία εκτεταμένης μεταστατικής νόσου συνδέεται με πιο επιβαρυμένη πρόγνωση. Η σύγχρονη Eξειδικευμένη Χειρουργική Αντιμετώπιση, η προσεκτική παρακολούθηση και οι νεότερες στοχευμένες θεραπείες επιτρέπουν σήμερα αποτελεσματικότερο έλεγχο και σημαντική βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών.
Georgios Psychogios
Otolaryngologist, Head and Neck Surgeon, Professor of ENT, University Hospital of Ioannina
Contact
: 26510-72130
: orl.pgnioannina@gmail.com
Βιβλιογραφία
Jung, K. Y., Kim, S. M., Yoo, W. S., et al. (2021). Extent of surgery for medullary thyroid carcinoma. Endocrinology and Metabolism, 36(6), 1235–1244. https://doi.org/10.3803/EnM.2021.1082
Spanheimer, P. M., Ganly, I., Chai, Y. J., et al. (2021). Prophylactic lateral neck dissection for medullary thyroid carcinoma is not associated with improved survival. Annals of Surgical Oncology, 28(11), 6572–6579. https://doi.org/10.1245/s10434-021-09683-8
Tao, Z., Deng, X., Ding, Z., et al. (2024). Improved survival after primary tumor resection in distant metastasis medullary thyroid carcinoma: A population-based cohort study with propensity score matching. Scientific Reports, 14, 17260. https://doi.org/10.1038/s41598-024-68458-9
What is the extent of neck dissection in medullary thyroid carcinoma? (n.d.). ENTtoday. https://www.enttoday.org/article/what-is-the-extent-of-neck-dissection-in-medullary-thyroid-carcinoma/
PMC Article on medullary thyroid carcinoma. (n.d.). PubMed Central.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4490627/
Last updated: June, 2026