H Νεανική Υποτροπιάζουσα Παρωτίτιδα (Juvenile Recurrent Parotitis – JRP) είναι μια σπάνια φλεγμονώδης νόσος της παιδικής ηλικίας, που χαρακτηρίζεται από επαναλαμβανόμενα επεισόδια οιδήματος (πρηξίματος) της παρωτίδας σε παιδιά. Είναι η δεύτερη πιο συχνή φλεγμονή των σιελογόνων αδένων στην παιδική ηλικία μετά την ιογενή παρωτίτιδα (μαγουλάδες). 

Βασικά Χαρακτηριστικά

• Ηλικία Εμφάνισης: Συνήθως ξεκινά μεταξύ 3 και 6 ετών.
• Πορεία: Τα επεισόδια τείνουν να υποχωρούν αυτόματα κατά την εφηβεία στο 90% των περιπτώσεων.
• Συμπτώματα: Επώδυνο πρήξιμο στη μία ή και στις δύο πλευρές του προσώπου, το οποίο μπορεί να συνοδεύεται από πυρετό, κακουχία και ερυθρότητα του δέρματος πάνω από τον αδένα. Κάθε επεισόδιο διαρκεί συνήθως από 2 έως 7 ημέρες. 

Diagnosis

Η διάγνωση είναι καταρχήν  κλινική και βασίζεται στο ιστορικό τουλάχιστον δύο επεισοδίων. 

• Υπερηχογράφημα παρωτιδικών αδένων: Αποτελεί την εξέταση επιλογής, καθώς μπορεί να δείξει υποηχοϊκές περιοχές (σαν “ελβετικό τυρί”) που υποδηλώνουν σιελεκτασία ή λεμφοκυτταρική διήθηση, διογκωμένους ενδοπαρωτιδικούς λεμφαδένες και ελαστογραφική διάχυτη ήπια σκληρότητα του προσβεβλημένου αδένα. Τέλος η doppler υπερηχογραφία μπορεί να δείξει αυξημενη αγγείωση του αδένα.
• Μαγνητική Τομογραφία και εργαστηριακός έλεγχος: Είναι απαραίτητος ο έλεγχος για να αποκλειστούν καταστάσεις όπως το σύνδρομο Sjögren, η ανοσοανεπάρκεια (π.χ. HIV), η σιελολιθίαση ή όγκοι. 

Αντιμετώπιση

Δεν υπάρχει ακόμη ενιαίο θεραπευτικό πρωτόκολλο καθώς η νόσος είναι εξαιρετικά σπάνια, αλλά η αντιμετώπιση διαφοροποιείται ανάλογα με τη φάση της νόσου:

1. Οξεία Φάση (Συντηρητική θεραπεία):

1. 1. Επαρκής ενυδάτωση και σιαλαγωγές ουσίες (π.χ. ξινές καραμέλες, τσίχλες) για την τόνωση της ροής του σιέλου.
   2. Αναλγητικά και αντιφλεγμονώδη για τον πόνο και το οίδημα (π.χ. Algofren).
   3. Μασάζ του αδένα (εξωτερική πίεση) και ζεστές κομπρέσες.
   4. Αντιβιοτικά συστήνονται μόνο εάν υπάρχει υποψία δευτερογενούς βακτηριακής λοίμωξης.

1. Χρόνια Φάση (Επεμβατική):

1. Σιελοενδοσκόπηση (Sialendoscopy):Μια ελάχιστα επεμβατική μέθοδος με διαγνωστική και θεραπευτική αξια. Επιτρέπει την ενδοσκόπηση του πόρου της προσβεβλημένης παρωτίδας και την ενδοαυλική πλύση των πόρων (με κορτικοστεροειδή) και τη διαστολή τυχόν στενώσεων. Έχει δείξει υψηλά ποσοστά επιτυχίας στη μείωση των υποτροπών. 
2. Ενδοαυλική εγχυση κορτιζόνης: στον πόρο του προσβεβλημένου αδένα. Σε μεγαλύτερα παιδιά μπορεί να πραγματοποιηθεί και με τοπική αναισθησία μετά από ήπια διάταση του πόρου.
3. Διαστοματική χορήγηση κορτιζόνης: εναλλακτικά της έγχυσης κορτιζόνης στον πόρο της παρωτίδας, η άμεση διαστοματική χορήγηση κορτιζόνης μπορεί να μειώσει επίσης των αριθμό και τη συχνότητα των επεισοδίων.

Αιτιοπαθογενεια: Eνδεχομένως πολυπαραγοντική πάθηση άγνωστης αιτιολογίας. Τα αγόρια προσβάλλονται συχνότερα όμως υπάρχει και οικογενής προδιάθεση.

Διαφοροδιάγνωση: αποφρακτική σιαλοπάθεια (π.χ. σιαλολιθίαση), Σύνδρομο Sjögren, Σαρκοειδωση

Πρόγνωση: Η πρόγνωση της πάθησης είναι πολύ καλή με υποχώρηση των συμπτωμάτων σε  ποσοστό μεγαλυτερο από 90% κατά τη διάρκεια της εφηβείας

Βιβλιογραφία:

Zenk, J., Schneider, H., Koch, M. et al. Current Management of Juvenile Recurrent Parotitis. Curr Otorhinolaryngol Rep 2, 64–69 (2014). https://doi.org/10.1007/s40136-014-0037-x

Chowdhury R, Orishchak O, Almutairi NK, Khoury M, Wurzba S, Daniel SJ. Outcomes of sialendoscopy in the management of juvenile recurrent parotitis: A systematic review and meta-analysis. Int J Pediatr Otorhinolaryngol. 2026 Feb;201:112690. doi: 10.1016/j.ijporl.2025.112690. Epub 2025 Dec 21. PMID: 41447784.

Merlo LJ, Pabst G. Sialendoscopy-assisted corticosteroid irrigation in Juvenile recurrent parotitis: Clinical outcomes, sonographic assessment, and diagnostic delay. Int J Pediatr Otorhinolaryngol. 2026 Jan;200:112686. doi: 10.1016/j.ijporl.2025.112686. Epub 2025 Dec 19. PMID: 41421272.

Salehzadeh F, Molatefi R, Mardi A, Nahanmoghaddam N. Juvenile idiopathic recurrent parotitis (JIRP) treated with short course steroids, a case series study and one decade follow up for potential autoimmune disorder. Pediatr Rheumatol Online J. 2024 Jan 4;22(1):8. doi: 10.1186/s12969-023-00946-0. PMID: 38178123; PMCID: PMC10765850.